Predikantstemmer

Sárdneolbmáid Oluf Matoniemi

Hyrdebrev fra Matoniemi

Elise Balo-samlingen inneholder flere brev fra predikantene i Amerika. Disse er adressert til medlemmer i den læstadianske menigheten i Vadsø. Blant annet finner vi et hyrdebrev fra Oluf Matoniemi, Johan Kieri og Anti Tørmænen, datert 19. februar 1902 i Sør-Dakota. Matoniemi var en av de bærende kreftene i den læstadianske menigheten i Vadsø inntil han emigrerte til Amerika i 1873. Her ble han tillitsmann i Den Apostoliske Menighet i Calumet, en førstefødt menighet.

De læstadianske menighetene i Norge og Amerika gikk gjennom flere konflikter og splittelser i løpet av perioden 1860-1940. Disse konfliktene var forårsaket av flere forhold og henger sammen med personmotsetninger, autoritetsstrid og teologisk uenighet, samt regionale forhold.

Konfliktene ga seg utslag i strid mellom predikantene både i Norge, Finland, Sverige og Amerika og kom også til uttrykk i brevene, som til tider har anstrengt og kraftig språkbruk. Gjennom en intens og opphisset brevveksling mellom predikantene fra de ulike fraksjonene virker det som om striden ble uoverkommelig og svært ødeleggende for det læstadianske fellesskapet.

Plakat 6 Stemmer fra Amerika_lestadianisme_2.pdf

Sárdneolbmáid Oluf Matoniemi, Johan Kieri ja Anti Tørmænen reivve, beaiváduvvon guovvamánu 19.b.1902 Mátta-Dakotas. Reive lea vuosttamužžan čállojuvvon sárdneolbmáide Olli Koskamo, Hans Helander, Johan Sirkanmaa ja Heikki Vähä.

Veaháš reive duogážis:

Læstadialaš searvegottit vásihedje olu riidduid ja soahpameahttunvuođaid áigodagas 1860-1940. Riidduide ledje olu sivat ja erenoamážit olmmošlaš gaskavuođat, fápmogižžu ja teologalaš nákkut, ja guovlulaš áššit. Soahpameahttunvuođat mielddisbukte ahte sárdneolbmát Norggas, Suomas, Ruoŧas ja Amerihkás riidališgohte, ja dávjá leai garra ja unohis giellageavaheapmi.

Soahpameahttunvuohta lestadiánalaččaid gaskkas leai garraseamos Čáhcesullos ja Lappmarken  sárdneolmmái  Johan Sirkanmaa, sáddejuvvui dohko jagi 1895. Son galggai sárdneolbmáid Oluf (Olav) Koskamo ja joavkku maid Karl Huru (Neljeskunta) ja Ananias Brune jođiheigga oažžut soabadit.  Soahpameahttunvuohta mielddisbuvttii ahte čoakkalmasvisti giddejuvvui ja Oluf Kostamo guđii gávpoga.

Reive:

Iešguđet joavkkuid sárdneolbmáid reivviid garra ja moarrás sátnádallamat čájehit ahte orui áibbas veadjemeahttun čoavdit riidduid ja dát dilli billistii læstadialaččaid oktavuođaid. Danne čállet O. Matoniemi, J. Kieri ja A. Tørmænen dán reive, mii lea fuolastuhttidiehtu Čáhcesullo searvegoddái. Buot golbma sárdneolbmá gulle jovkui maid gohčodedje “vuosttas riegádeaddjit” Sii dorjo earret eará hierárkkalaš searvegoddestruktuvrra mas Lapmarken eadnesearvegottis leai bajimus ovddasvástádus buot læstadialaččaid ektui, ja nubbe joavku, evangelalaš joavku, deattuhii karismáhtalaš jođihanstruktuvrra ja iešheanalaš searvegottiid. O.Matoniemi leai okta geas leai stuora fápmu Čáhcesullo læstadialaš searvegottis dassá go son sirddii Amerihkkái jagi 1873. Doppe son oaččui luohttámušdoaimma Den Apostoliske Menighet Calumet báikkis (vuosttaš riegádeddjiid searvegoddi). Reive maid diet golbma sárdneolbmá sáddejedje Čáhcesullui leai dieđusge kvenagillii. Reive álgá ná:

“Mii ja Ipmila joavku dáppe South Dakotas oarjeeatnamis sáddet dearvvuođaid didjiide min oappáide ja vieljaide Norggas. Erenoamážit sáddet dearvvuođaid Olli Koskamo:i, Hans Helanderii ja Johan Sirkanmaa:i, ja Ipmila ovddas muitalat duohtavuođa go dadjat ahte reivviid  maid dii lehpet čállán juovlamánu 29.b. 1901, ja mannan geasis, leat mii buohkat lohkan ja gullan ja dat sakka  váivvidit min Ipmila joavkkus dáppe Amerihkás, ja maiddái Ruoŧa Lapplánddas. Muhto lea go imaš, ráhkis vieljat ja oappát, ahte dii váivvidehpet almmálaš boarrása váimmu go dii ohcalehpet headjuvuođaid ja rábmobehtet iežadet go duolbmubehtet páve stuolu ja ráhkis Jonas Burnu. Dii bávččagahttibehtet “vuosttas riegádeddjiid” searvegotti, searvegoddi mii lea duohtavuođa bázzi ja vuođđudeaddji, gos Hearrá Jesus lea nannoseamos caggi maid eai helveha poarttat ge sáhte gomihit…”

Sárdneolbmáid Oluf Matoniemi.pdf